డిజిటల్ యుగంలో UPI పేమెంట్స్: సౌకర్యం వెనుక ఉన్న ప్రమాదాలు
ప్రస్తుతం మన దేశంలో టీ కొట్టు నుండి పెద్ద షోరూమ్ వరకు ప్రతిచోటా UPI పేమెంట్స్ వాడుతున్నాం. PhonePe, Google Pay, Paytm వంటి యాప్స్ మన జీవితాన్ని చాలా సులభతరం చేశాయి. అయితే, ఈ సౌకర్యాన్ని అడ్డుపెట్టుకుని సైబర్ నేరగాళ్లు అమాయక ప్రజలను దోచుకుంటున్నారు. అందుకే ప్రతి ఒక్కరికీ UPI Scam Protection గురించి అవగాహన ఉండటం చాలా అవసరం. అసలు మోసగాళ్లు మనల్ని ఎలా టార్గెట్ చేస్తారో, మనం ఎక్కడ తప్పు చేస్తున్నామో వివరంగా తెలుసుకుందాం.
డిజిటల్ విప్లవం మరియు పెరుగుతున్న భద్రతా సవాళ్లు
భారతదేశంలో నగదు రహిత లావాదేవీలు (Digital Payments) ఒక విప్లవంలా మారాయి. జేబులో పర్సు లేకపోయినా, చేతిలో ఫోన్ ఉంటే చాలు.. కొండపల్లి బొమ్మ నుండి కోటి రూపాయల బిజినెస్ వరకు అన్నీ UPI ద్వారానే జరిగిపోతున్నాయి. అయితే, ఈ సౌలభ్యం ఎంత గొప్పదో, దీని వెనుక పొంచి ఉన్న ప్రమాదాలు కూడా అంతే తీవ్రమైనవి. సైబర్ నేరగాళ్లు ప్రతిరోజూ కొత్త కొత్త పద్ధతులతో ప్రజలను మోసం చేస్తున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో, ప్రతి వినియోగదారుడు UPI Scam Protection పద్ధతులపై అవగాహన పెంచుకోవడం అత్యవసరం. కేవలం అవగాహన మాత్రమే మిమ్మల్ని ఆర్థిక నష్టాల నుండి కాపాడుతుంది.
Online Loan App Scams-“ఆన్లైన్ లోన్ యాప్స్ మోసాల నుండి మిమ్మల్ని మీరు ఎలా కాపాడుకోవాలి?
అసలు UPI స్కామ్ అంటే ఏమిటి?
UPI (Unified Payments Interface) ద్వారా మీ బ్యాంక్ అకౌంట్ నుండి నేరుగా ఇతరులకు డబ్బులు పంపవచ్చు. మోసగాళ్లు మిమ్మల్ని నమ్మించి, మీ అకౌంట్ నుండి వారికి డబ్బులు ట్రాన్స్ఫర్ అయ్యేలా చేయడాన్నే UPI స్కామ్ అంటారు. వీరు ప్రధానంగా మీ అమాయకత్వాన్ని లేదా అత్యాశను ఆసరాగా చేసుకుంటారు.
1.ఈ మోసాలు ఎలా జరుగుతాయి?
మోసగాళ్లు వివిధ పద్ధతులను అనుసరిస్తారు:
- QR Code Scam: మీకు డబ్బులు పంపిస్తామని చెప్పి, ఒక QR కోడ్ని స్కాన్ చేయమని అడుగుతారు. మీరు స్కాన్ చేసి పిన్ ఎంటర్ చేయగానే, మీ ఖాతాలోకి డబ్బులు రావు సదా, మీ ఖాతా నుండి డబ్బులు కట్ అవుతాయి.
- OLX/Marketplace Fraud: మీరు ఏదైనా వస్తువు అమ్మకానికి పెట్టినప్పుడు, వారు ఆర్మీ ఆఫీసర్ అని లేదా పెద్ద బిజినెస్ మెన్ అని నమ్మించి, అడ్వాన్స్ పంపిస్తామని ఫేక్ పేమెంట్ స్క్రీన్షాట్స్ పంపుతారు.
- Fake Customer Care: గూగుల్లో దొరికే ఫేక్ కస్టమర్ కేర్ నెంబర్లకు కాల్ చేసినప్పుడు, వారు మీ ఫోన్ను ‘AnyDesk’ లేదా ‘TeamViewer’ వంటి యాప్స్ ద్వారా కంట్రోల్ తీసుకుని డబ్బులు దోచుకుంటారు.
2.ఎవరు ఎక్కువగా నష్టపోతున్నారు?
ముఖ్యంగా ఆన్లైన్ షాపింగ్ చేసేవారు, సెకండ్ హ్యాండ్ వస్తువులను అమ్మేవారు మరియు టెక్నాలజీపై పూర్తి అవగాహన లేని సామాన్యులు ఈ మోసాలకు గురవుతున్నారు. సోషల్ మీడియాలో వచ్చే అనవసరమైన లింక్స్ క్లిక్ చేసే యువత కూడా ఈ లిస్ట్ లో ఉన్నారు.
3.ప్రజలు చేసే ప్రాథమిక పొరపాట్లు (Common Mistakes)
- డబ్బులు స్వీకరించడానికి (Receive) కూడా UPI పిన్ ఎంటర్ చేయాలని అనుకోవడం అతిపెద్ద పొరపాటు.
- తెలియని వ్యక్తులు పంపిన లింక్స్పై క్లిక్ చేయడం.
- బ్యాంక్ అధికారులు అడుగుతున్నారని నమ్మి OTP చెప్పడం.
4.ప్రభుత్వ నిబంధనలు మరియు మీ హక్కులు
భారత ప్రభుత్వ విభాగమైన NPCI (National Payments Corporation of India) మరియు RBI నిరంతరం వినియోగదారులను అప్రమత్తం చేస్తూనే ఉన్నాయి. ఆర్బీఐ నిబంధనల ప్రకారం, మీ అకౌంట్ నుండి అనధికారికంగా డబ్బులు కట్ అయితే, మీరు వెంటనే ఫిర్యాదు చేస్తే ఆ డబ్బును రికవరీ చేసే అవకాశం ఉంటుంది.
“డిజిటల్ మార్కెటింగ్పై పూర్తి అవగాహన కావాలనుకుంటున్నారా?”https://adriseup.com/digital-marketing-in-telugu/
SAFETY TIPS
మీ డబ్బును సురక్షితంగా ఉంచుకోవడానికి ఈ UPI Scam Protection సూత్రాలను పాటించండి:
మీ ఆర్థిక భద్రత కోసం ఈ UPI Scam Protection చిట్కాలను తప్పనిసరిగా పాటించండి:
- పిన్ రహస్యం: మీ UPI పిన్ ఎవరికీ చెప్పకండి, ఫోన్లో సేవ్ చేసుకోకండి.
- అపరిచిత లింక్స్: వాట్సాప్ లేదా ఎస్ఎంఎస్ ద్వారా వచ్చే తెలియని లింక్లను క్లిక్ చేయకండి.
- పేమెంట్ రిక్వెస్ట్: మీ యాప్లో ఎవరైనా ‘Request Money’ అని పంపితే దాన్ని వెంటనే రిజెక్ట్ చేయండి.
- బయోమెట్రిక్ లాక్: మీ ఫోన్కు మరియు UPI యాప్స్కు ఫింగర్ ప్రింట్ లేదా ఫేస్ లాక్ పెట్టుకోండి.
- లిమిట్ సెట్ చేయండి: మీ బ్యాంక్ యాప్ ద్వారా రోజువారీ యూపీఐ పేమెంట్ లిమిట్ను తగ్గించుకోండి.
- అధికారిక యాప్స్: కేవలం వెరిఫైడ్ యాప్స్ (GPay, PhonePe, Paytm, BHIM) మాత్రమే వాడండి.
WHAT TO DO IF A PERSON IS AFFECTED
ఒకవేళ మీరు పొరపాటున మోసపోయినట్లయితే, వెంటనే ఈ క్రింది చర్యలు తీసుకోండి:
- Report to 1930: వెంటనే నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్లైన్ నెంబర్ 1930 కి కాల్ చేయండి. మొదటి 1-2 గంటలు (Golden Hour) చాలా ముఖ్యం.
- Contact Bank: మీ బ్యాంక్కి వెంటనే సమాచారం అందించి, మీ UPI సేవలను మరియు ఖాతాను తాత్కాలికంగా నిలిపివేయమని కోరండి.
- Cyber Crime Portal: www.cybercrime.gov.in పోర్టల్లో ఫిర్యాదు నమోదు చేయండి.
- Transaction Details: ట్రాన్సాక్షన్ ఐడి (Transaction ID) మరియు మోసగాడి ఫోన్ నెంబర్ వంటి వివరాలను జాగ్రత్తగా ఉంచుకోండి.
RELATED GOVERNMENT / OFFICIAL LINKS (Official Reference Links)
- Cyber Crime Reporting: cybercrime.gov.in
- NPCI (UPI Safety): npci.org.in
- RBI Awareness: rbi.org.in
FAQs SECTION
Q1: డబ్బులు రిసీవ్ చేసుకోవడానికి UPI పిన్ అవసరమా?
A: ఖచ్చితంగా అవసరం లేదు. ఎవరైనా పిన్ అడుగుతున్నారంటే అది మోసం అని అర్థం. ఇది కీలకమైన UPI Scam Protection రూల్.
Q2: OLX లో ఆర్మీ ఆఫీసర్ అని చెప్పి QR కోడ్ పంపితే నమ్మవచ్చా?
A: లేదు. మోసగాళ్లు ఎక్కువగా ఆర్మీ లేదా పోలీస్ పేరుతో నమ్మిస్తారు. QR కోడ్ ద్వారా డబ్బులు పంపమని అడిగితే అది స్కామ్.
Q3: UPI స్కామ్ జరిగితే డబ్బులు తిరిగి వస్తాయా?
A: మీరు వెంటనే (మొదటి గంటలోపు) 1930 కి కాల్ చేసి ఫిర్యాదు చేస్తే, మోసగాడి అకౌంట్ లో డబ్బులు ఫ్రీజ్ అయ్యి తిరిగి వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది.
Q4: నా ఫోన్ పోతే UPI అకౌంట్ ఎలా బ్లాక్ చేయాలి?
A: మీ బ్యాంక్ కస్టమర్ కేర్కు కాల్ చేసి లేదా మీ సిమ్ కార్డును బ్లాక్ చేయడం ద్వారా UPIని ఆపవచ్చు.
Q5: గూగుల్ పే లో రిక్వెస్ట్ (Request) వస్తే ఏం చేయాలి?
A: మీకు తెలియని వ్యక్తుల నుండి వచ్చే ‘Pay Request’లను రిజెక్ట్ చేయండి. పొరపాటున కూడా వాటిపై క్లిక్ చేసి పిన్ ఎంటర్ చేయకండి.
Q6: కస్టమర్ కేర్ నెంబర్లు ఎక్కడ వెతకాలి?
A: ఎప్పుడూ సంబంధిత యాప్ లోని ‘Help’ సెక్షన్ లో లేదా అధికారిక వెబ్సైట్ లో మాత్రమే చూడండి. గూగుల్ సెర్చ్ లో వచ్చే నెంబర్లు నమ్మకండి.
Q7: నా UPI పిన్ ఎవరికైనా చెప్పవచ్చా?
A: మీ UPI పిన్ లేదా OTPని బ్యాంక్ అధికారులు కూడా అడగరు. వీటిని ఎవరికీ చెప్పకండి.
Q8: ఆన్లైన్ పేమెంట్స్ సురక్షితమేనా?
A: అవును, మీరు సరైన జాగ్రత్తలు పాటిస్తే UPI అనేది ప్రపంచంలోనే అత్యంత సురక్షితమైన పేమెంట్ పద్ధతుల్లో ఒకటి.
అడ్వాన్స్డ్ సెక్యూరిటీ సెట్టింగ్స్
మీ యూపీఐ యాప్లలో ఈ సెట్టింగ్స్ మార్చుకోవడం ద్వారా మోసాలకు అడ్డుకట్ట వేయవచ్చు:
- Payment Limits: ప్రతి బ్యాంక్ యాప్లో ‘Daily Transaction Limit’ సెట్ చేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది. మీకు రోజుకు 5,000 లేదా 10,000 కంటే ఎక్కువ అవసరం లేకపోతే, అంతవరకే లిమిట్ పెట్టుకోండి. దీనివల్ల పొరపాటున స్కామ్ జరిగినా ఎక్కువ డబ్బు పోదు.
- Disable Global Transactions: మీకు విదేశాల నుండి వచ్చే పేమెంట్స్తో అవసరం లేకపోతే, ఇంటర్నేషనల్ లావాదేవీలను డిసేబుల్ చేయండి.
- SIM Binding: మీ యూపీఐ యాప్ ఏ ఫోన్ నెంబర్తో లింక్ అయి ఉందో, ఆ సిమ్ కార్డు అదే ఫోన్లో ఉండేలా చూసుకోండి. వేరే ఫోన్లలో మీ అకౌంట్ లాగిన్ అవ్వకుండా ఇది రక్షిస్తుంది.
“Golden Hour” అంటే ఏమిటి? ఎందుకు ముఖ్యం?
సైబర్ క్రైమ్ రంగంలో మోసం జరిగిన మొదటి 1 నుండి 2 గంటలను “గోల్డెన్ అవర్” అంటారు.
- మీ అకౌంట్ నుండి డబ్బులు కట్ అయిన వెంటనే మీరు 1930 కి కాల్ చేస్తే, పోలీసులు ఆ లావాదేవీని ట్రాక్ చేసి, మోసగాడి బ్యాంక్ అకౌంట్ను వెంటనే ‘Freeze’ చేస్తారు.
- డబ్బులు ఇంకా మోసగాడి అకౌంట్ లోనే ఉంటే, అవి తిరిగి మీ అకౌంట్ కి వచ్చే అవకాశం 90% ఉంటుంది. ఆలస్యం చేసే కొద్దీ మోసగాడు ఆ డబ్బును విత్ డ్రా చేసేస్తాడు.
ఫేక్ లోన్ యాప్స్ మరియు యూపీఐ మోసాలు
ప్రస్తుతం చాలా మంది “Instant Loan” యాప్స్ వాడటం వల్ల యూపీఐ డేటా చోరీకి గురవుతోంది.
- Access Permissions: మీరు లోన్ యాప్ ఇన్స్టాల్ చేసినప్పుడు మీ కాంటాక్ట్స్, గ్యాలరీ మరియు ఎస్ఎంఎస్ యాక్సెస్ అడుగుతాయి.
- The Trap: లోన్ తీసుకున్న తర్వాత, మీ యూపీఐ ఐడి ద్వారా మిమ్మల్ని బ్లాక్ మెయిల్ చేయడం లేదా మీ అనుమతి లేకుండానే మీ అకౌంట్ నుండి డబ్బులు ఆటో-డెబిట్ అయ్యేలా సెట్ చేస్తారు.
- Safety Rule: ఎప్పుడూ ఆర్బీఐ (RBI) రిజిస్టర్డ్ యాప్స్ మాత్రమే వాడండి.
ముఖ్యమైన జాగ్రత్త: వాయిస్ కాల్ స్కామ్స్
మోసగాళ్లు కేవలం మెసేజ్ లే కాకుండా, బ్యాంక్ మేనేజర్లలా ఫోన్ చేస్తారు. “మీ కేవైసీ (KYC) అప్డేట్ అవ్వలేదు, ఇప్పుడే చేయకపోతే మీ అకౌంట్ క్లోజ్ అవుతుంది” అని భయపెడతారు. వారు చెప్పే లింక్ క్లిక్ చేయమని లేదా పిన్ చెప్పమని ఒత్తిడి చేస్తారు.
- గుర్తుంచుకోండి: ఏ బ్యాంక్ కూడా ఫోన్లో పిన్ లేదా పాస్వర్డ్ అడగదు.
CONCLUSION
టెక్నాలజీ మనకు ఎన్నో సౌకర్యాలను తెచ్చింది, కానీ దానిని వాడేటప్పుడు మనం బాధ్యతగా ఉండాలి. UPI Scam Protection అనేది కేవలం ఒక జాగ్రత్త మాత్రమే కాదు, డిజిటల్ కాలంలో మనకు ఉండాల్సిన కనీస అవగాహన. అనవసరమైన ఆఫర్లను నమ్మకుండా, అపరిచితులతో ఆర్థిక లావాదేవీలు చేసేటప్పుడు జాగ్రత్తగా ఉంటే మీ కష్టార్జితం సురక్షితంగా ఉంటుంది. ఈ సమాచారాన్ని మీ మిత్రులకు, కుటుంబ సభ్యులకు షేర్ చేసి వారిని కూడా అప్రమత్తం చేయండి.
