INTRODUCTION
e-Jagriti portal-మారుతున్న వినియోగదారుల చట్టాలు: 2026 అప్డేట్స్
నేటి డిజిటల్ కాలంలో మనం ప్రతిరోజూ ఏదో ఒక వస్తువును లేదా సేవను కొంటూనే ఉన్నాం. అయితే, నాణ్యత లేని వస్తువులు రావడం, రీఫండ్ ఇవ్వకపోవడం లేదా తప్పుడు ప్రకటనలతో మోసపోవడం వంటివి తరచుగా జరుగుతున్నాయి. ఇలాంటప్పుడు సామాన్యుడికి ఉండే ఏకైక ఆయుధం వినియోగదారుల కోర్టు (Consumer Court). 2026 నాటికి భారత ప్రభుత్వం e-Jagriti portal ను మరింత అభివృద్ధి చేసి, ఫిర్యాదు చేసే విధానాన్ని అతి సులభం చేసింది. లాయర్ సహాయం లేకుండానే మీ హక్కుల కోసం ఎలా పోరాడవచ్చు అనేది ఇప్పుడు మనం తెలుసుకుందాం.
MAIN CONTENT SECTIONS
1. అసలు e-Jagriti అంటే ఏమిటి?
e-Jagriti portal అనేది భారత ప్రభుత్వ వినియోగదారుల వ్యవహారాల శాఖ ప్రారంభించిన ఒక విప్లవాత్మక డిజిటల్ పోర్టల్. ఇది పాత పోర్టల్స్ అయిన e-Daakhil, NCDRC CMS వంటి వాటిని ఒకే చోటికి చేర్చి, ఫిర్యాదుల పరిష్కారాన్ని వేగవంతం చేసింది.
ఈ పోర్టల్ ద్వారా మీరు ఏమి చేయవచ్చు?
- జిల్లా, రాష్ట్ర మరియు జాతీయ స్థాయి వినియోగదారుల కమిషన్లలో ఆన్లైన్లో కేసు నమోదు చేయవచ్చు.
- కేసు స్థితిని (Case Status) ఎప్పటికప్పుడు మీ ఫోన్లో ట్రాక్ చేయవచ్చు.
- వీడియో కాన్ఫరెన్స్ ద్వారా విచారణలో పాల్గొనవచ్చు.
2. ఎలాంటి సందర్భాలలో ఫిర్యాదు చేయవచ్చు?
- ఎమ్మార్పీ (MRP) కంటే ఎక్కువ ధర వసూలు చేసినప్పుడు.
- వారెంటీ ఉన్నా వస్తువును రిపేర్ లేదా రీప్లేస్ చేయనప్పుడు.
- నాణ్యత లేని ఆహార పదార్థాలు లేదా కల్తీ వస్తువులు అమ్మినప్పుడు.
- ఆన్లైన్ షాపింగ్ సైట్లు డబ్బులు తీసుకుని వస్తువును డెలివరీ చేయకపోయినా లేదా రీఫండ్ ఇవ్వకపోయినా.
SAFETY TIPS
వినియోగదారుడిగా మీరు జాగ్రత్తగా ఉండాలంటే ఇవి పాటించండి:
- బిల్లును భద్రపరచండి: ప్రతి కొనుగోలుకు ఖచ్చితంగా క్యాష్ మెమో లేదా ఇన్వాయిస్ అడగండి.
- క్వాలిటీ మార్క్స్ చూడండి: వస్తువుపై ISI, AGMARK లేదా FSSAI మార్కులు ఉన్నాయో లేదో చెక్ చేయండి.
- ఎమ్మార్పీ తనిఖీ: ప్యాకింగ్ మీద ఉన్న MRP కంటే ఒక్క రూపాయి కూడా ఎక్కువ ఇవ్వకండి.
- తప్పుడు ప్రకటనలు: “మాయాజాలం” చేసే ప్రకటనలు చూసి మోసపోకండి.
WHAT TO DO IF YOU ARE CHEATED
ఒకవేళ మీరు మోసపోతే, ఈ స్టెప్స్ ఫాలో అవ్వండి:
- National Consumer Helpline: ముందుగా 1915 కి కాల్ చేసి లేదా ‘Jago Grahak Jago’ యాప్ ద్వారా ఫిర్యాదు చేసి సమస్యను పరిష్కరించుకోవడానికి ప్రయత్నించండి.
- Official Portal: సమస్య పరిష్కారం కాకపోతే https://ejagriti.gov.in వెబ్సైట్కు వెళ్లండి.
- Registration: మీ మొబైల్ నెంబర్ మరియు ఆధార్తో రిజిస్ట్రేషన్ చేసుకోండి.
- Upload Documents: మీ వద్ద ఉన్న బిల్లులు, ఫోటోలు మరియు మీరు ఎదుర్కొన్న సమస్యను వివరిస్తూ డాక్యుమెంట్లను అప్లోడ్ చేయండి.
- Payment: నామమాత్రపు కోర్టు ఫీజును (అవసరమైతే) ఆన్లైన్లోనే చెల్లించండి.
RELATED OFFICIAL REFERENCE LINKS
- e-Jagriti Portal: https://ejagriti.gov.in
- National Consumer Helpline: https://consumerhelpline.gov.in
- Ministry of Consumer Affairs: https://consumeraffairs.nic.in
మెడికల్ నెగ్లిజెన్స్ మరియు ఇన్సూరెన్స్ మోసాలు
చాలా మందికి తెలియని విషయం ఏమిటంటే, వినియోగదారుల కోర్టు కేవలం వస్తువులకే కాదు, సేవలకూ (Services) వర్తిస్తుంది.
- మెడికల్ నెగ్లిజెన్స్: హాస్పిటల్స్ లేదా డాక్టర్ల నిర్లక్ష్యం వల్ల ఇబ్బంది కలిగితే మీరు ఫిర్యాదు చేయవచ్చు.
- ఇన్సూరెన్స్ క్లెయిమ్స్: సరైన కారణం లేకుండా ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీ మీ క్లెయిమ్ను రిజెక్ట్ చేస్తే e-Jagriti poratl ద్వారా న్యాయం పొందవచ్చు.
- ట్రావెల్ & టూరిజం: హోటల్ బుకింగ్స్ లేదా టూర్ ప్యాకేజీలలో ఇచ్చిన ప్రామిస్ నెరవేర్చకపోతే కంపెనీపై కేసు వేయవచ్చు.
ఫేక్ రివ్యూలను గుర్తించడం ఎలా?
ఆన్లైన్ షాపింగ్ చేసేటప్పుడు మనం ఎక్కువగా రివ్యూలను చూసి మోసపోతుంటాం.
- Verified Purchase: కేవలం వెరిఫైడ్ కొనుగోలుదారుల రివ్యూలనే నమ్మండి.
- Review Pattern: అన్నీ 5-స్టార్ రివ్యూలు ఉండి, ఒకే రకమైన ఫోటోలు ఉంటే అవి పెయిడ్ రివ్యూలు అయ్యే అవకాశం ఉంది.
- Negative Reviews First: ఎప్పుడూ 1-స్టార్ లేదా 2-స్టార్ రివ్యూలను ముందు చదవండి, అక్కడ మీకు వస్తువులోని అసలు లోపాలు తెలుస్తాయి.
వినియోగదారుల కోసం ‘స్మార్ట్’ చెక్ లిస్ట్
మీరు ఏ వస్తువు కొన్నా ఈ 5 పాయింట్స్ చెక్ చేసుకోండి:
- Expiry Date: ఆహార పదార్థాలు లేదా మందుల విషయంలో ఇది తప్పనిసరి.
- Standard Marks: ISI (ఎలక్ట్రానిక్స్), AGMARK (ఆహారం), Hallmark (బంగారం).
- Hidden Charges: బిల్లులో సర్వీస్ ఛార్జ్ లేదా అనవసరమైన ట్యాక్స్ ఉందో లేదో చూడండి.
- Warranty Card: సీల్ మరియు డేట్ ఉన్న వారంటీ కార్డును తీసుకోండి.
- Return Window: వస్తువు నచ్చకపోతే ఎన్ని రోజుల్లోపు రిటర్న్ ఇవ్వచ్చో ముందే తెలుసుకోండి.
సోషల్ మీడియా ద్వారా ఫిర్యాదు చేయడం
ప్రస్తుతం చాలా కంపెనీలు తమ బ్రాండ్ ఇమేజ్ గురించి జాగ్రత్త పడతాయి. అందుకే:
- X (Twitter): కంపెనీ అఫీషియల్ హ్యాండిల్ ని ట్యాగ్ చేస్తూ మీ సమస్యను క్లియర్ గా వివరించండి.
- Consumer App: గూగుల్ ప్లే స్టోర్ లో ఉన్న ‘National Consumer Helpline’ యాప్ ద్వారా ఫోటోలు అప్లోడ్ చేసి ఫిర్యాదు చేయండి.
విద్యా సంస్థలు మరియు రియల్ ఎస్టేట్ మోసాలు
చాలా మంది వినియోగదారులు కేవలం వస్తువులకే పరిమితం అనుకుంటారు, కానీ ఈ రంగాలు కూడా Consumer Laws పరిధిలోకి వస్తాయి:
- Education Sector: ఏదైనా ప్రైవేట్ కాలేజీ లేదా కోచింగ్ సెంటర్ తప్పుడు ర్యాంకులతో అడ్వర్టైజ్మెంట్ ఇచ్చినా, లేదా చెప్పిన సౌకర్యాలు కల్పించకపోయినా మీరు e-Jagriti portal ద్వారా ఫీజు రీఫండ్ అడగవచ్చు.
- Real Estate: బిల్డర్ మీకు ప్రామిస్ చేసిన సమయానికి ఫ్లాట్ ఇవ్వకపోయినా, లేదా అగ్రిమెంట్లో ఉన్న దానికంటే తక్కువ క్వాలిటీ మెటీరియల్ వాడినా మీరు ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. (గమనిక: RERA తో పాటు కన్స్యూమర్ కోర్టులో కూడా కేసు వేయవచ్చు).
డిజిటల్ పేమెంట్స్ చేస్తున్నారా? QR కోడ్ స్కామ్స్ నుండి ఎలా తప్పించుకోవాలో తెలుసుకోండి.
సర్వీస్ ఛార్జ్ (Service Charge) నియమాలు – 2026 అప్డేట్
రెస్టారెంట్లు మరియు హోటళ్లలో సర్వీస్ ఛార్జ్ గురించి సామాన్యులకు ఎప్పుడూ సందేహాలు ఉంటాయి.
- Is it Mandatory? హోటళ్లు బిల్లులో ఆటోమేటిక్గా సర్వీస్ ఛార్జ్ వేయకూడదు. ఇది పూర్తిగా మీ ఇష్టం (Voluntary).
- What to do? బిల్లులో సర్వీస్ ఛార్జ్ ఉంటే, దాన్ని తొలగించమని అడగవచ్చు. వారు వినకపోతే, మీరు అక్కడికక్కడే నేషనల్ కన్స్యూమర్ హెల్ప్లైన్ 1915 కి ఫోన్ చేసి ఫిర్యాదు చేయవచ్చు.
ఆన్లైన్ గేమింగ్ మరియు సబ్స్క్రిప్షన్ మోసాలు
2026లో ఇది ఒక కొత్త సమస్యగా మారింది.
- Dark Subscriptions: కొన్ని యాప్స్ ఒక నెల ఫ్రీ అని చెప్పి, ఆ తర్వాత మీ అనుమతి లేకుండానే మీ కార్డు నుండి డబ్బులు కట్ (Auto-debit) చేసుకుంటాయి.
- Hidden Terms: గేమింగ్ యాప్స్లో డబ్బులు గెలుచుకోవచ్చు అని చెప్పి, ఆ తర్వాత విత్ డ్రా చేసుకోవడానికి వీలు లేకుండా చేసే ట్రిక్స్ నుండి వినియోగదారులు అప్రమత్తంగా ఉండాలి.
Online Loan App Scams కోసం తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నారా?
వినియోగదారుల కమిషన్ లో కేస్ ఎలా నడుస్తుంది?
యూజర్లకు భయం పోగొట్టడానికి ఈ 4 స్టెప్స్ వివరించండి:
- Admission: మీరు ఫిర్యాదు చేసిన 21 రోజులలోపు కోర్టు ఆ కేసును స్వీకరిస్తుందో లేదో చెబుతుంది.
- Notice: అవతలి పార్టీకి (కంపెనీకి) కోర్టు నోటీసు పంపుతుంది. వారు 30 రోజులలోపు సమాధానం ఇవ్వాలి.
- Evidence: మీ దగ్గర ఉన్న ఆధారాలను (బిల్లులు, వీడియోలు) పరిశీలిస్తారు.
- Judgment: రెండు పక్షాల వాదనలు విన్న తర్వాత కోర్టు తీర్పు ఇస్తుంది. ఈ మొత్తం ప్రక్రియను మీరు e-Jagriti portal లో ఆన్లైన్లోనే చూడవచ్చు.
“Right to Repair” అంటే ఏమిటి?
భారత ప్రభుత్వం కొత్తగా ప్రవేశపెట్టిన ‘రైట్ టు రిపేర్’ గురించి వినియోగదారులు తెలుసుకోవాలి.
- కంపెనీలు తమ వస్తువులు పాడైతే కేవలం వారి సర్వీస్ సెంటర్లోనే రిపేర్ చేయించుకోవాలని ఒత్తిడి చేయకూడదు.
- స్పేర్ పార్ట్స్ మరియు రిపేర్ మాన్యువల్స్ బయట మార్కెట్లో కూడా దొరికేలా చూడాలి. దీనివల్ల వినియోగదారుడికి తక్కువ ధరకే రిపేర్ చేసుకునే హక్కు ఉంటుంది.
మీ వెబ్సైట్ ఎంగేజ్మెంట్ పెంచడానికి “Special Tools” ఐడియాస్:
- Consumer Score Calculator: యూజర్ తన సమస్యను ఎంటర్ చేస్తే, అది కన్స్యూమర్ కోర్టుకు వెళ్ళడానికి ఎంత అవకాశం ఉందో తెలిపే చిన్న క్విజ్ లాంటిది పెట్టండి.
- Template Generator: “కంపెనీకి పంపాల్సిన లీగల్ నోటీసు ఫార్మాట్” ఒక PDF డౌన్లోడ్ లాగా ఇవ్వండి. దీనివల్ల యూజర్లు మీ సైట్ను బుక్మార్క్ చేసుకుంటారు.
ముగింపు సెక్షన్ అదనపు పాయింట్స్:
“మనం మౌనంగా ఉంటే మోసగాళ్లు మరింత రెచ్చిపోతారు. ఒక్క చిన్న ఫిర్యాదు ఒక పెద్ద మార్పుకు దారితీస్తుంది.” అనే పాజిటివ్ కోట్తో ముగించండి.
Digital Arrest Scam: పోలీసులు వీడియో కాల్లో అరెస్ట్ చేస్తారా?
FAQs SECTION
Q1: ఆన్లైన్ కోర్టులో ఫిర్యాదు చేయడానికి లాయర్ అవసరమా?
A: లేదు. e–Jagriti portal ద్వారా వినియోగదారులే నేరుగా ఫిర్యాదు చేయవచ్చు, వాదనలు కూడా వారే వినిపించవచ్చు.
Q2: ఫిర్యాదు చేయడానికి ఏమేమి డాక్యుమెంట్లు కావాలి?
A: కొన్న వస్తువు బిల్లు (Invoice), వారంటీ కార్డు, మీరు కంపెనీకి పంపిన ఈమెయిల్స్ లేదా మెసేజ్ల స్క్రీన్షాట్లు కావాలి.
Q3: ఎంత సమయంలోపు ఫిర్యాదు చేయాలి?
A: మోసం జరిగిన లేదా సమస్య మొదలైన రెండు సంవత్సరాల లోపు మీరు ఫిర్యాదు చేయవచ్చు.
Q4: ఆన్లైన్ షాపింగ్ వెబ్సైట్ల మీద కూడా కంప్లైంట్ ఇవ్వవచ్చా?
A: ఖచ్చితంగా ఇవ్వవచ్చు. ఇ-కామర్స్ మోసాల కోసం ప్రత్యేకమైన సెక్షన్ ఈ పోర్టల్లో ఉంది.
Q5: ఫిర్యాదు చేసిన తర్వాత స్టేటస్ ఎలా తెలుస్తుంది?
A: e-Jagriti portal లో మీకు వచ్చే ‘Complaint Number’ ద్వారా ఎప్పటికప్పుడు మీ అకౌంట్లో లాగిన్ అయి చెక్ చేయవచ్చు.
Q6: కోర్టు ఫీజు ఎంత ఉంటుంది?
A: 5 లక్షల లోపు విలువైన కేసులకు ఎటువంటి కోర్టు ఫీజు ఉండదు. అంతకు మించితే నామమాత్రపు రుసుము ఉంటుంది.
Q7: ఫిర్యాదు చేస్తే మాకు ఏం దొరుకుతుంది?
A: మీకు రీఫండ్ (డబ్బు వెనక్కి రావడం), వస్తువు రీప్లేస్మెంట్ లేదా మానసిక వేదనకు నష్టపరిహారం లభించే అవకాశం ఉంటుంది.
Q8: ఏ భాషలో ఫిర్యాదు చేయవచ్చు?
A: పోర్టల్ ఇప్పుడు తెలుగుతో సహా పలు ప్రాంతీయ భాషలకు మద్దతు ఇస్తుంది. మీరు మీ భాషలోనే వివరాలు ఇవ్వవచ్చు.
CONCLUSION
వినియోగదారుల హక్కులను కాపాడుకోవడం అనేది బాధ్యతాయుతమైన పౌరుడి లక్షణం. e-Jagriti portal వంటి పోర్టల్స్ మనకు చట్టంపై నమ్మకాన్ని పెంచుతున్నాయి. మోసపోయినప్పుడు మౌనంగా ఉండకుండా, ఈ గైడ్ను ఉపయోగించి న్యాయం కోసం పోరాడండి. మీ హక్కులే మీ బలం!
Disclaimer: ఈ కంటెంట్ కేవలం వినియోగదారుల అవగాహన కోసం మాత్రమే ప్రచురించబడింది. ఇక్కడ పంచుకున్న సమాచారం ప్రభుత్వ అధికారిక పోర్టల్స్ మరియు సాధారణ అవగాహనపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఏదైనా నిర్ణయం తీసుకునే ముందు అధికారిక వెబ్సైట్లలో వివరాలను ధృవీకరించుకోవాలని సూచించడమైనది. This content is published only for digital safety awareness. The information shared here is based on publicly available sources and general understanding. Readers are advised to verify details from official or trusted websites before taking any decision.
